¡Peto Peteiro investiga!

Porque a natureza pode deixarnos coa boca aberta!

monobocaabierta

Se queres que lle sigamos a pista ó teu animal preferido, mándanos a proposta ó mail petopeteiro@gmail.com!

Ata o de agora averigüamos que…

Dentro do grupo dos mamíferos, en tódalas especies a femia vive máis co macho.

mamiferos copia

A maioría das pirañas comen froitos e plantas que caen ó río, non carne.


pirañas

O animal máis rápido dentro do mar é, sen súbida, o peixe vela que en distancias curtas chega a alcanzar os 110 km/h. É o Fernando Alonso das aguas!

pezvela
A xirafa é o único mamífero que non ten cordas vocais polo que é completamente muda.

Jirafa
As xirafas viven en grupos de 20-30 cando son novas. Ó facerse vellas, buscan a soidade.


jiarafas

O escarabello Atlas é un dos insectos máis fortes. Pode levantar máis de 800 veces o seu propio peso! Sería como se un home levantase un tanque!

escaerabajo atlas

A aguia real ve a unha lebre aínda que este a dous kilómetros de distancia.

aguila real pareja roca

Ademais, son unhas aves moi namoradizas xa que pasan toda a súa vida co mesmo compañeiro ou compañeira criando a unha familia ó ano.

aguila real pollitos

As cunchas de moitas caracolas foron utilizadas como trompetas. Tamén como adornos para collares e incluso os indios chegaron a usalas como moedas. Existe unha especie de almexa xigante que pode vivir 200 anos e pesa 300 kilos.

caracolatrompeta

O esquío pode saber se un alimento está bo ou malo por como ule.

ardilla2

Os camaleóns son uns animais moi estraños. Móvense moi despaciño pero poden ver todo moi rápidamente grazas ós seus ollos que xiran cada un pola súa conta. Un ollo pode mirar o paxaro que está voando polo ceo e outro é capaz de mirar como pasa un gusano polo chan.

Camaleon1

Para atrapar ós insectos que comen, teñen unha lingua tan longa como o seu corpo e especialmente pegaxosa. Ademais adaptan a cor da súa pel poñéndoa da mesma cor do sitio no que están para que os seus inimigos non consigan velo.

camaleon2

Os cangarexos teñen os ollos saltóns porque cando hai un perigo, entérranse no fondo do mar e que non todo o mundo sabe, é que os seus ollos se asoman por riba do chan para poder ver o que pasa e estar alerta.

DSC_9332-Cangrejo-Teuchitlan

A estrela de mar vive nas rocas e é un animal tremendamente curioso. Os seus brazos auto rexenéranse cando os perden, incluso un trozo de brazo pode rexenerar ó animal enteiro.

estrella

Nos seus cinco braziños ten centos de tubiños que usan para o movemento, alimentación e respiración. Con eles, abre as cunchas das almexas que comen co seu estómago móbil, aínda que xeralmente aliméntanse de pequenos crustáceos e algas mariñas.

o_sutrsato con estrella mar

O neno e a natureza

 foto1

Vivimos nunha sociedade cada vez máis interactiva onde multitudes de aparatos forman o noso entorno. Como todo, esta forma de vida ten aspectos positivos (comodidade, facilidade na comunicación, rotura das dificultades impostas polo espazo-tempo…) dos que debemos recoller o máximo posible mais non nos debemos esquecer dos lados negativos. A interacción con todos estos aparatos espertan en nós un gran cúmulo de estímulos que producen nerviosismo. Esto pode ter un efecto negativo moi grande nos máis pequenos da casa por ser os máis sensibles. Como solución, aquí propoñémosvos visitas regulares as zonas naturais máis cercanas!

Nós temos sorte e contamos con zonas verdes e preciosas moi preto e debemos aproveitar esta estupenda ventaxa da que non todo o mundo dispón!

Aproveitemos a natureza en familia porque…

foto2

…os espazos abertos axudan a despexar e tranquilizar a mente!

 foto3

. ..disminúe a agresividade e a ansiedade!

foto4

…coa axuda dos pais motivarase aos nenos!

foto5

…desenvolverase a súa creatividade!

 foto6

… desenvolverán o respeto pola natureza, e poderán participar en actividades que involucren o coidado do mediambiente!

 foto7

Na casa o na vila é importante que sempre se trate de fomentar o lado máis natural da vida: facer exercicio físico, experimentar coa arte, cos obxetos, coa roupa… E que a vida cotiá tamén se faga divertida á vez que educativa.

Laura Marcos, encargada sección Literatura Infantil e Xuvenil libraría Follas Novas, Santiago de Compostela

-¿Qué forza ten o grupo dos prelectores e primeiros lectores no conxunto da literatura infantil e xuvenil?

-En xeral estamos a falar dun grupo moi forte, moi importante dentro do conxunto. Dende hai catro anos ata agora o crecemento que experimentou ese subgrupo foi moi forte, chegando ata o punto de que todas as editoriais teñen a súa liña para os máis pequechos. Existe un gran consumo deste tipo de libros.

 

-¿Soen acodir máis educadores ou pais?

-Ámbolos dous soen vir por igual. Os mestres adoitan levar cantidades máis grandes de libros, coleccións completas, mentres que os pais soen vir por un título en concreto, ou simplemente porque lles apetece vir botar un ollo e escoller o que mellor lles pareza no momento. O que si é certo é que en gran medida veñen porque o neno ou nena llo pide expresamente.

 

-¿Cal é a temática que abrangue este tipo de literatura?

-Soe centrarse en cousas moi sinxelas : sentimentos, valores, ou ben a propia vida cotiá. O que si que notamos é que moitos pais que veñen eiqui inclínanse por temas específicos, como poden ser medos, a chegada dun novo irmán…Que lles axude a explicarlle ó neno a nova situación que vai vivir, ou simplemente como unha axuda.

 

-¿Qué editoriais que publiquen en galego son as máis recomendables para esta franxa de idade?

-Todas as editorias, galegas ou non, teñen unha liña adaptada a este tipo de público. É moi difícil escoller, xa que todas elas presentan materiais de moi boa calidade. De xeito particular, unha das que máis gusta é Oco e Kalandraka. Coidan moito as ilustracións, son libros particularmente bonitos, polo que gustan moito tanto a adultos como a nenos. Malia todo, dende un punto de vista máis didáctico, os libros publicados por Sotelo Blanco, Everest ou Combel poden ser máis prácticos, xa que aspectos como son o acostumar ó neno á lectura con diferentes grafías pode resultar moi interesante.

 

-¿Cal é a colección que conta con maior éxito de venda?

-Unha das que máis éxito tivo dende sempre son “Os Bolechas” de Sotelo Blanco, ademais de “Leo con Bubela”, da mesma editorial.

 

-¿É cal é o “best-seller” desta libraría dentro deste público?

-Por citar solo algúns deles, “Chocolata” de Oco é un dos que máis nos piden. Da mesma editorial é “Cocorico”, que tivo tanto éxito que leva ano e medio esgotado, e a propia editorial pide ós colexios que non o recomenden ata que volvan a facer outra tirada.

Unha ollada á prosa infantil galega

   A traxectoria da prosa infantil e xuvenil galega é, polo de agora, de curto recorrido. Non é ata o ano 1950 cando se funda a primeira editorial que publica íntegramente en lingua galega : Galaxia. Ata ese momento, os nenos solo podían atopar historias adaptadas a eles na tradición oral popular, ou ben en publicacións de carácter esporádico que inculcaban na infancia e mocidade os principios morais que se quería que rexesen a sociedade : recompilar e recordar o pasado, defensa da lingua e do “sentimento da terra”, introducción dela mesma no sistema educativo, tentar establecer un elo coas literaturas e sociedades máis establecidas, etc…

 

  • 1950 a 1980 : formación e desenvolvemento

 

Pero na segunda metade do s. XX o cambio xa se podía observar de xeito claro. O establecemento de movementos de renovación pedagóxica e de asociacións culturais como son “O Facho” (1963), “Asociación Cultural de Vigo” (1965), “O Galo” (1968) ou “Abrente” (1969) foi un auténtico revulsivo na escea da literatura infantil, convocando numerosos premios tanto de poesía como de prosa e teatro. Á par, a irrupción de editoriais como son “Galaxia”, “Edicións do Castro”, “Celta”, “Castrelos”, “Cartonajes Anni”, “Eco Franciscano”, “Xistral” ou “Monterrey” dotaron de solidez ó movemento. Nas escolas comezan a usarse publicacións como son “O catón galego” de Ben-Cho-Shey (Xosé Ramón Fernández-Oxea) en 1969, “O galego na escola” de Xesús Alonso Montero e Marcos de Abajo en 1970 ou “Picariños” en 1975. O mundo da prensa non quedaría á marxe desto, e entre os anos 74-75 “La Región” acompañouse do suplemento “Axóuxere”, xunto con outras independentes como eran “Vagalume” no 75-78 ou “As Roladas” entre o 78 e o 81.

Ata o ano 1980, os principais referentes da literatura infantil foron as “Memorias dun neno labrego” de Xosé Neira Vilas , “A galiña azul” e “As laranxas máis laranxas de todas as laranxas” de Carlos Casares, “Os soños na gaiola” de Manuel María ou “Mar adiante” de María Victoria Moreno.

 

  • 1980 a 2000 : consolidación

 

Cá década dos oitenta recén comezada, viviuse un verdadeiro periodo de expansión deste tipo de literatura : creáronse novas editoriais (Xerais, Vía Láctea, Sotelo Blanco, Ir Indo, Edicións do Cumio ou Sálvora ), instauráronse numerosos premios literarios ( Merlín, Ala Delta, Raíña Lupa, Biblioteca do Arlequín, Rañolas), apareceron multitude de publicacións pedagóxicas baixo o paraugas do recén estreado Estatuto de Autonomía e da Lei de Normalización Lingüistica, e do mesmo xeito surxen revistas que tratan esta temática máis polo miúdo, como poden ser Chorimas, Papeles de literatura infantil ou Fadamorgana.

As correntes que se siguen nesta época no mundo da narrativa son moi amplas, froito do clima de expansión que se está a vivir :

-Contos e álbums infantís realistas e fantástico-realistas, con títulos como son “Dúas bágoas por Máquina”(1992) de Fina Casalderrey, “O día que choveu de noite”(1985) de Helena Villar, “O armario de Rubén”(1989) de Xavier Pérez Docampo ou “Lonxe do mar”(1991) de Agustín Fernández Paz.

-Novelas e relatos da vida cotiá e da sociedade en xeral : “Das cousas de Ramón Lamote”(1985) de Paco Martín, “Anagnórise”(1988) de María Victoria Moreno, “As flores radiactivas”(1989) de Agustín Fernádez Paz ou “O avó de Pipa”(1991) de Helena Villar.

-Relatos de aventuras de diversos tipos, como son “As aventuras de Breogán Folgueira” (1990) de Darío Xohán Cabana, “Expedición do Pacífico”(1994) de Marilar Aleixandre, “A viaxe alucinante de Peter o cosmonauta”(1986) de Xoaquín Agulla Pizcueta, “Investigación 091”(1989) de Pepe Carballude ou “O misterio das badaladas”(1986) de Xabier P. Docampo.

Lois Ferradás ,Decano da Facultade de Ciencias da Educación da Universidade de Santiago de Compostela e profesor titular do departamente Didáctica e Organización Escolar da USC

Lois Ferradás é:

  • Decano da Facultade de Ciencias da Educación da Universidade de Santiago de Compostela e é o profesor titular do departamente Didáctica e Organización Escolar da USC
  • Vicepresidente de Irimia
  • Contribuíu a pór en marcha Preescolar na Casa, programa de axuda para as familias e a educación e coidado dos máis novos da casa
  • Asesorou o Consorcio responsable das galescolas
  • Autor de libros e artigos como: Formar unha familia adoptando tres criaturas, Da escola infantil à escola primaria: problemas e perspectivas: O punto de vista dos profesionais (xunto Lourdes Taboada de Zúñiga Fernández), etc.

<<No sistema escolar pérdese moito tempo>>

ENTREVISTA

Ana Belén Costoya Viqueira

1.- Que problemas considera que ten a educación, sobre todo a primaria, nun ámbito galego?

En primaria, en xeral, non se está detectando moitos problemas. Hoxe en día a maioría dos problemas que se detectan no conxunto do sistema educativo sitúase máis ben na secundaria. E aí temos algún problema como é un número moi grande, arredor dun 30%, de alumnado que non acaba os seus estudos.

Na primaria os problemas están máis ocultos, non aparecen con este fracaso nin cos problemas de conduta ou de xestión nos centros. Quizais o que pasa na primaria ten que ver cun certo desfase entre o que se está facendo e o que son as necesidades destes cidadáns que van a vivir a súa vida laboral dentro de 10-20-30 anos que van necesitar instrumentos de coñecemento que non están tendo. Deste modo, vemos despois o fracaso na aprendizaxe de linguas, deficiencias tamén no uso das novas tecnoloxías, que non só se debe utilizar para os xogos senón para aprender a través delas. Temos unha educación que se centra no coñecemento en si mesmo, por tanto máis escolar, máis en reproducir o que está nos libros para aprobar e facer o curso seguinte cunha finalidade escolar en si mesma e non está servindo para entender as cousas de actualidade e intervir nelas. Non é un coñecemento útil e utilizable.

2.- Subindo xa a un nivel máis amplo vemos como o sistema educativo en xeral, ademais, está moi ligado á política. Coa subida dun goberno ou doutro múdanse os sistemas, o máis recente que temos en Galicia é o cambio de galescolas-escolas infantís. Que acontece con esta relación educación-política?

A educación é un campo importante de realización da política no sentido en que un goberno pode atribuír máis diñeiro, máis medios a educación ou a sanidade ou as infraestructuras e esa é unha decisión política. Dalgunha forma é normal que na educación se proxecten prioridades desde un pusto de vista político. O que non é tan normal é facer da educación un campo de loita idolóxica e que as asignaturas cambien en función da cor do partido que goberne nese momento, iso si que xa non é tan respetable. De todas maneiras as veces esaxérase, cando se di que houbo moitas leis de educación ó longo da democracia e iso de que cada un poñía patas para arriba o que facía anterior, eso non é de todo certo. As leis que regulan o que é o sistema educativo tiveron algúns cambios pero non mudou tantas veces o sistema educativo como cambiaron as leis, por exemplo a última a MALOE prácticamente asume o sistema anterior cuns lixeiros cambios, nun esquema básico ven sendo como a anterior LOXSE.

Con respecto as galescolas, partimos dunha situación de base moi deficiente. A cobertura, a porcentaxe de nenos e nenas de entre 3 anos, que tiñan acceso a unha praza pública era case nada. Por tanto, partimos dun nivel de cobertura ínfima se o comparamos coa media dos países europeos. Co cal o goberno ten que facer o esforzo de crear prazas públicas en zonas rurais, e o anterior bipartito fíxoo aínda que non o puidese culminar. Aquí creo que se cometeron algúns erros por partes dos que gobernaban, dos que criticicaban e tamén dalgúns medios de comunicación. Estos servizos básicos puxéronse na axenda do debate político e houbo xestos que fixeron dano a este proxecto que algúns esaxeraron interesadamente, sacándolle punta a temas como pode ser o do idioma, mandilón, himno… e que moitas veces son auténticas caricaturas do que pasaba.

Isto que debería ser do campo do consenso como é que debemos ter trens rápidos ou que debemos ter boas estradas ou un sistema sanitario sen listas de espera, iso que ninguén discute para outros campos, sí se discute para estes outros. Creo que é un error de tódolos políticos o poñer a educación no campo da disputa idolóxica porque é unha necesidade básica que teñen as familias e os nenos.

3.- Poden que estos problemas relacionados co sistema educativo poida ser un dos facotres principais para que se opte pola escolarización na casa?

Explorando un pouco este movemento de escolarización en casa que bordea a situación legal, vese que xeralmente se trata dun tipo de familias un pouco fóra do común, cunha formación superior na mairía dos casos, unhas profesións que lles permite ter uns horarios máis flexibles, non traballan, viven das rendas… O que lles permite poder adicar máis tempo á educación dos seus fillos que a maioría das familias que non teñen máis remedio que compartilo co sistema escolar.

A miña impresión, sen ser un experto nesto, é que hai unha crítica a como se está desenvovlendo o sistema educativo. Eu concordo en cousas como que no sistema escolar pérdese moito tempo, e moitas veces dedicándose a tarefas rutinarias sen ningún interese. É verdade que hai ambientes que son hostís para o ben estar dos nenos, son agresivos e non acolledores, pero tamén hai ansia e desmedida de sobreprotección dos nenos e non queren que se “contaminen” na relación con outros cativos ou outros valores.

Para esa crítica, non fundada, coñecemos de vez en cando casos excepcionais fóra do común e nenos que progresan moitísimo nestas condicións que non son as máis común pero creo que manter a uns nenos aislados en casa cos seus iguais ou outros adultos protexidos nun ambiente a parte é privalos dunha experiencia fundamental de persoas de coñecer, de establecer lazos con outros adultos e outros nenos. Sen negar estas deficiencias que ten esta educación colectiva e que deben ser correxidas, non temos dereito a someter a nenos pasar 5-6 horas ó día en ambientes hostís onde prevalece a súa experiencia ó fracaso.

4.- Pedagóxicamente, é mellor aprender colectivamente con nenos da túa idade que na túa casa aínda que se defenda que a educación no fogar poida ser defendida como a máis natural?

A educación non é propiamente natural, é un feito social. Por tanto, non hai unha forma neutra, natural de facelo e outra oficial. Todo ten unha base biolóxica pero vaise construíndo na relación e persoas coas súas interpretacións, creencias, valores, linguaxe… Tradicionalmnte os primeiros anos era un campo da familia que a partir dos 6 anos era compartido coa escola, moitas veces cun mestre para toda a vida, e, actualmente, é un feito moito máis colectivo.

Os nenos e as nenas desde que nacen teñen a capacidade de establecer vínculos. É dicir, o ser social é algo que se aprende e é algo que ven na nosa equipaxe cando nacemos. Polo tanto, o camiño natural é establecer vínculos non só cos pais ou coas figuras de apego máis inmediatas. As relacións vanse abrindo progresivamente e nos primeiros anos debe ter clara unha claridade e non un corte, debe haber parecidos e conexión co que aprendeu coa familia. E aquí, corroboro coa experiencia en Preescolar na Casa, mesmo en lugares relativamente pobres en tanto a bens de consumo pode ser riquísimo na estimulación da linguaxe, no descubrimento de obxetos… Non hai ambiente familiar que non poida ser rico e non poida estimular adecuadamente ós nenos. Agora ben, nas actuais circunstancias coa feliz incorporación das mulleres ó mercado laboral, a crianza e a educación dos nenos é compartida desde os primeiros anos con outras instancias e iso, se se fai ben, é formidable.

Houbo un tempo no que se discutía se se facía ben ós nenosen ir as chamadas garderías, hoxe chamadas escolas infantís. Hoxe en día, xa ninguén discute iso porque a mesma demanda que os nenos fan de que se aburren na casa e teñen gañas de ir é o mellor certificado do que estou decindo. Iso si, debe reunir determinados requisitos de confortabilidade que ten que ver coa temperatura, ausencia de perigos físicos, luz, estar recoñecidos como persoas distintas… Se se dan estas condicións xa non se discute se se fai ben. Os traballadores alí xa non son substitutos das nais, son profesionais.

5.- En Galicia, funciona Preescolar en Casa que traballou na relación escola-pais, pero ademais desta hai alguna outra organización que traballe esta relación ou a anterior mencionada práctica de escolarización na casa, hai alguna outra vía de axuda no ámbito galego?

Eu non coñezo outras experiencias polo menos cun programa amplo. Hai algunas escolas que se toman en serio a relación coa familia onde son ben acollidas e se conta con elas e incorporalas en certas actividades, traballae a doble dirección.

En Galicia non coñezo outros programas diferentes de Preescolar Na Casa pero en cada lugar faise dunha forma algo diferente. O fundamental é aproveitar a riqueza do ambiente que hai dentro da casa, pero tamén na piscina municipal, na biblioteca, no parque, nas empresas, os conservatorios, para axudarlle as familias a estimular a estes nenos xa desde pequenos porque eles non agardan, desde pequenos están desenvolvendo as súas capacidades.

6.- Con isto, un método alternativo de educación, como a escolarización na casa, deberíase regularizar?

Eu creo que si. Penso que debería permitirse por que hai motios camiños para chegar a ser un adulto culto e educado, rompendo coa idea moi típica dos réximes autoritarios e ditatoriais que buscan uniformizar como no exército. Cada persoa ten o seu camiño aínda que poidamos coincidir en moitas cousas que compartimos como o idioma no que nos estamos entendendo, trazos culturais… Pero tamén, dalgunha forma, as combinacións que fagamos con iso son diferentes en cada persoa. Por tanto, é correcto recoñecer o dereito de educarse de moitas maneiras. Penso que a regularización da escolarización na casa sería moderno, progresista, recoñecedor da riqueza da orixinalidade das persoas, expresión da liberdade e a capacidade das persoas para crear e adaptarse. Polo tanto, son partidario de que a escolarización en casa se permita pero con algúns controis porque en aras do que acabo de dicir tamén se poden facer excesos. Sobre todo hai que ter sempre en conta que non estamos tratando simplemente unha libre decisión dun adulto, senón que estamos condicionando o desenvolvemento de persoas que aínda son dependentes e non teñen a capacidade de tomar decisión sobre a súa vida. Por tanto, debemos protexer ós menores dos excesos aínda que sexan ben intencionados. Pero, con estos controis, será observar, contestar, coñecer en que consiste esta educación alternativa, pensó que esto tería moitos beneficios.

7.- Se tivese que optar unha modalidade educativa: a educación pública ou a escolarización en casa?

Eu pola miña formación prefiero a pública, paréceme que de entrada ofrece máis garantías. Pero tamén reclamo a miña experiencia como pai, as deficiencias da pública que deberían ser correxidas. Hai moita rutina, hai desconsideración do diferente, xúlgase como natural que fracasen. E digo porque son partidario da pública porque é a garantía de que todos, independentemente dos seus medios e clase social, participen desta experiencia que é case a única que temos en común como cidadáns. Como porta da cidadanía democrática, paréceme fundamental manter o sistema de educación pública ó mesmo tempo que me parece aceptable, como xa dixen antes, que outros escollan con liberdade con algúns controis a educación que lle dan ós seus fillos. Creo que non se pode construír unha sociedade aberta e democrática, sen un bo sistema de educación pública, agora é necesario seguramente fertilizala e ter en conta as necesidades de cada un en particular. Non é normal que un neno empece a ir mal no mes de outubro ou no mes de novembro e se continúe realizando o que se seguía facendo ata que ó final suspende. Non se fixo nada para axudar á ese neno que ía mal máis que seguir a rutina. Creo que isto é o que hai que cambiar. O sistema público non está funcionando ben, hai un absentismo grande, hai moita rutina. No fondo non se asume en España, e en Galicia en particular, que a educación para todos é ata os 16 anos porque aínda está aquela mentalidade antiga de que a partir dos 10 anos hai unha educación de calidade para os que van facer bacharelato ou estudos superiores, e outro sucedáneo que están por facer algo mentres tanto e que coas catro reglas é suficiente. Non se asume que ata os 16 todos os cidadáns teñen dereito a educación de calidade que lles permita acceder como persoas cultas, con instrumentos culturais para aprender a moverse con autonomía e eficiencia nesta realidade.

Mais as cousas non son brancas ou negras, eu son defensor do publico pero dun publico diferente que hai que modificar. Énchesenos as boca moitas veces falando de Finlandia pero este país paga moi ben ós seus profesores, seleccionaos moi ben, e os apoia e cando un neno comeza a fracasar, empézaselle a axudar nese momento, non ó final. Recordo ter nalgunha ocasión unha entrevista cun inspector cando os pais nos queixabamos do que estaba pasando e o queríamolo remediar no primeiro trimestre, el dicía: “se ó final non estades dacordo coa calificación que deu o mestre, reclamades”. Pero o que pasa, eu vou reclamar sobre o suspenso seguramente merecido? Prefiro non ter que chegar a esa situación e que se remedie antes.

8.- Que deberían facer, tanto os cidadáns como os gobernantes, para mellorar o sistema educativo?

De entrada, é complexo. Non se pode dicir eu teño aquí a solución máxica porque é unha situación das máis complexas na que interveñen moitas persoas, moi diferentes e c on ideas diferentes. Por tanto, se é unha situación complexa non vai ter unha solución simple.

Algunhas pistas as podemos ter. O primeiro que se entende e que está ben, pero é insuficiente, é que hai que poñer medios. Así se un profesor está de baixa, poida ser inmediatamente substituído, hai que poner medios para que os profesores que ensinen inglés saiban inglés, e por tanto o practiquen, se actualicen en tanto a métodos de ensino. É necesario que as familias entendan que elas teñen unha parte nesto, non só demandar ó centro se non implicarse. Para isto o centro ten que demostrar ás familias que cando van alí son benvidas, facilitarle falar co teléfono cos tutores e non ter que prender unha persecución para localizalo… As familias deben implicarse e os centro deben recoller e reforzar ese interese.

Eu como mestre, pedagogo,e neste momento como responsable desta facultade que forma profesores, creo que nos xogamos moito na actualización e no reclutamento do profesorado. É escandaloso o que se está facendo coa incorporación do profesorado chamados interinos, estos que entran por anos de servizo aínda que os exames que estean facendo sexan infinitamente peores que os de outras persoas. É algo que se lle deu, cando se redactou a lei, por presión dos sindicatos que quixeron meter no sistema un peso morto porque dos interinos hai xente moi boa pero tamén hai xente que pasa completamente desta formación e selección do profesorado.

Persoalmente apoio a innovación, vexo que se vai reducindo o sistema permanente de formación de profesorado que na maioría de casos se reduce a cursos ou outras actividades que realmente non axudan a cambiar a práctica cotidiana das aulas. O Ministro decía, e eu creo que o teño escrito nalgunha ocasión, que necesitamos un liderazgo que provoque un pacto de que temos que buscar puntos en común porque se fallan algún destes elementos, ben falla a formación e implicación do profesorado ou a organización dos centros ou falla a inspección, se fallan os pais, se fallan os cartos, calquera destas cousas que fallen fan que o sistema se nos veña abaixo. Se precisa un pacto para dicir vamos a empurrar todos como os canteiros tiñan que erguer as pedras grandes para facer as paredes cando non había máquinas coma hoxe ou como cando van remando nos barcos e teñen que levar un ritmo conxunto. Isto tamén, dar o berro do compromiso para facer forza todos xuntos. Creo que o único camiño vai ser buscar este acordo e ata o de agora, faltou este liderazgo tanto no nivel de Galicia coma no estatal. En base as liortas ideolóxicas que nos fan ver problemas onde non os hai, está todo moi condicionado pola ideoloxía e o proveito partidario. Necesítase un pacto nos que ante unha situación de necesidade desde os sindicatos, desde os partidos, se empuxen conxuntamente. Creo que na educación sería necesario igual que nas cesións (Pacto de Toledo) na que estamos todos dacordo que hai que protexelo e deixar de ser o campo prioritario da loita política e convocar ós distintos axentes a facer este pacto, cada un poñendo o mellor que poida para sacar isto adiante.

9.- Como último punto e a modo de remate, gustaríalle engadir algunha das súas experiencias?

En tanto os puntos que tocamos, dicir que a implicación das familias é decisiva especialmente nos primeiros anos. É unha base, por unha parte afectiva dos primeiros vínculos, a identificación, a seguridade básica. A parte desto, nas familias aprendemos a falar que é a conquista máis importante que facemos como persoas, e aprendemos a situarnos no mundo social que nos rodea.

Quizais en contraposición coa reducción que tradicionalmente se fai de educación igual á escola, a educación é moito máis ampla e empeza antes. E esa creo que é unha das cousas que aprendín na miña vida, os camiños parar ser persoas educadas e competentes as veces son sorprendentes e cada vez máis abertos, a diferenza de cada un. Isto supón romper cos clichés máis uniformadores cos que moitos fomos educados: único libro de texto, único exame, única forma correcta de escribir… Esta forma tamén constata un dano porque o mundo cambia a unha velocidade e a unha amplitude nunca antes visto. Estas persoas son educadas a través de repetir e non explorando e experimentando, deste modo non se están preparando para este mundo.

Temos cousas boas que se manteñen entre nós pero creo que debemos aprender dos nosos veciños máis do norte. Deberíamos suprimir dous tercios das cousas que se aprenden, aliviar os programas, escoller algunas desas, estudialas en profundidade seguindo o camiño da propia experiencia, non aprender palabras que logo repites sen comprender o que quere dicir porque iso é unha perda de tempo, é mellor estar lendo novelas. Hai que seguir o camiño da experiementación, observar, buscar explicacións… é dicir, un coñecemento máis baseado na experiencia. Ademais este método é moito máis democrático porque non favorece a uns e perxudica a outros senón que beneficia a todos, dá unha base real de experiencia que logo se representa formalmente e se aprende a intervir nela. Doutra forma, o sistema actual favorece as persoas máis sumisas, que reteñen máis fácil, e en cambio as persoas máis activas as que lles gusta aprender con todo o corpo quedan marxinadas ou provocan problemas. De aquí ven a necesidade de cambio de modelo, de como se debe aprender. Debe aprenderse cun coñecemento que sirva para usar, non só especulativo e verbal, e a través de procedementos activos. Nunha clase de química, é verdade que se pode aprender no encerado pero é fundamentalmente no laboratorio observando que é o que pasa, e a partir de aí si que se pode formalizar o coñecemento e xeralizar a outros contextos. Doutro modo, é un coñecemento superficial que non serve para nada. Isto que acontece o atopamos en todo o sistema, ata na universidade. Os alumnos as veces pregúntanos cando facemos cousas diferentes “a ver onde están os apuntes para chapar?” porque eso é o que saben facer e no que se sinten cómodos. Esto si que é un problema que tamén se ve corroborado nos informes Pisa (Programa Internacional para a Evaluación de Estudantes). Por que quedamos por debaixo da media? Pois porque o noso sistema educativo non prepara para un coñecemento útil.

A escolarización na casa


Porque un sabio dixo unha vez: “… atención, os recursos, o amor que unha sociedade dedica ós seus nenos máis pequenos indican como é de grande para esa sociedade a preocupación polo sue futuro, cantos dereitos recoñece ós cidadáns das futuras xeracións”. Tonucci, 1997, p. 5.

ARTIGO

Ana Belén Costoya Viqueira

Personaxes famosas como Agatha Christie, Mozart, Edison ou o xoven Christopher Paolini.- lanzado á fama ós 15 anos coa súa primeira novela Eragon.- non recibiron a educación básica na escola senón que, por diversas razóns, os seus responsables optaron por unha alternativa educativa: a escolarización en casa.

Hoxe en día, en España, non estar escolarizado entre os 6 e 16 anos é unha práctica ilegal. Mais para moitas familias non é unha traba operar á marxe da lei xa que contan co respaldo de diferentes asociación que loitan polo dereito a decidir o tipo de educación que queres ofrecer ós teus fillos. No ámbito nacional, o exemplo o pon a Asociación de Libre Educación (ALE) que leva desde o 2002 traballando a prol da regularización da escolarización na casa ou homeschooling. As familias e asociación que defenden e realizan esta práctica ampáranse no Código Civil onde se recolle expresamente que se debe otorgar unha educación, pero de forma contraria non inclúe nada da obrigación a escolarización.

Outra iniciativa para informar e intentar regularizar, aínda que non sexa por lei, é a encuesta que está levando a cabo Carlos Cabo para a elaboración da súa tesis doctoral. O cuestionario vai dirixido ós pais que renuncian á escolarización de forma que asumen eles mesmos a responsabilidade da formación dos seus pequenos. Grazas a internet, están xurdindo cada vez más portais de información acerca deste método de ensinanza no fogar a través de blogs que realizan as propias familias mostrando as actividades que realizan e como aprendenos seus fillos á vez que disfrutan delas, ou incluso propoñendo citas con outras familias que practican esta mesma modalidade educativa.

Un dos casos máis polémicos que houbo en España tivo lugar a finais de decembro do 2007 cando A Junta de Andalucía pretendía quitar a custodia do seu fillo a uns pais que optaran pola desescolarización. Os pais pertencían a Asociación para la Libre Educación (ALE) e estaban supervisados por s un centro californiano especializado no homescholing. A Junta de Andalucía obrigounos a enviar ó seu fillo de 11 anos a escola antes do 15 de xaneiro xa que, de non facelo, sería declarado “en desamparo” segundo a Lei de Dereitos e Atención ó Menor. O abogado da familia, Xosé Antonio Salazar, explicou como o menor, que ten un profesor na casa, non foi nunca a unha escola pública nin privada pero que é un neno “perfectamente integrado no seu entorno, ten amigos e a súa ensinanza está supervisada por un centro de California (EEUU)” o cal está especializado na educación libre.

A problemática sobre esta modalidade educativa ven dada da man do baleiro informativo que existe, cada reportaxe ou artigo que aborda este tema presenta a súa propia porcentaxe de familias que optan por educar ós fillos nos seus fogares ou en escolas alternativas. Os últimos traballos determinan a cifra en 2.000 familias españolas. O punto final para esta desregularización pode estar a piques de chegar para Cataluña coa enmienda nº 170* establecida na reforma na Lei de Educación de Catalunya apoiada polo actual Goberno da Generalitat de Catalunya (PSC, ICV e ERC).

A escola como obxeto crítico

O certo é que que a escola tal como a coñecemos, é un instrumento moi recente de socialización. Moitos críticos, como o Prof. Dr. D. Mariano Fernandez Enguita declara no seu artigo Sociedade, emprego e escola, que a escola reproduce na súa forma de actuar o goberno que nese momento está ó fronte. Así na Ditadura tiñamos un profesor que representaba a unha figura autoritaria que daba coa regra nas unllas, mandaba ponerse de xeonllos cos brazos alzados e soportando libros nas palmas das mans. Agora, cunha democracia parlamentaria, os alumnos aprenden a delegar o seu poder a outras persoas. Así nace o Consello Escolar onde se atopa a presenza dos proxenitores (representate da Asociacion de Nais de Pais), dos profesores (director, xefe de estudos…) e a representación dos alumnos. Os alumnos para chegar a esta representación teñen que escoller a un delegado de clase e, despois entre todos os delegados, escoller a un representante xeral. Este método de delegación de poder prepara ós alumnos ó sistema político co que se van atopar. A escola os prepara como cidadáns que van responder ante o seu propio sistema. “Cada réxime político, calquera que sexa a súa natureza, apresúrase a servirse da escola para lograr consenso arredor do propio”, explica Mariano Fdez Enguita. A escola procede directamente á inculcación dos coñecementos, valores e actitudes que favorecen a perpetuación da estrutura política da sociedade que forma parte. O exemplo máis claro, recenté e próximo o temos aquí en Galicia. Acabamos de saír dun goberno de bipartito do PSOE e BNG que, entre outras reformas e innovacións educativas, crearan as galescolas que tiña iniciativas como a de poner dous profesores por cada aula e educar no idioma oficial galego. Coa subida do Partido Popular (PP) á Presidencia da Xunta, a implantación deste novo proxecto educativo viuse suprimido voltando ás antigas escolas infantiles.

O profesor Enguita expón que “a educación entra no mercado. A maioría acepta que non se pode posuír grandes propiedades a partir da nada, pero si se pode escalar na xerarquía das organización burocráticas públicas e privadas-as empresas- grazas á educación. A promesa é falsa, posto que non todo o mundo pode acceder ás posición sociais máis desexables, primeiro porque estas son por definición escasos, e segundo porque a maioría están repartidas de antemán. […] A sociedade deixa de ser culpable porque cada quen é xa responsable da súa propia sorte. A imaxe de discriminación social deixa paso á de éxito ou o fracaso individual, e para máis sinais, escolar”. Novamente podemos remontarnos a exemplos próximos a nós. Quen non coñece a Armancio Ortega? No mes de marzo deste ano 2009, La Voz de Galicia publica “ O empresario español Amancio Ortega, cunha fortuna de 18.300 millóns de dólares, ocupa en 2009 o décimo posto en relación de individous con maior riqueza do mundo, informou hoxe a revistar Forbes”. Este refrescón de memoria debería ir acompañado da súa biografía no apartado, no punto onde Amancio Ortega deixou os seus estudos e con 13 anos o contrataron de “neno para todo” nunha tenda na Coruña. Isto non é unha iniciativa a comezar a traballar con 13 anos, como se facía hai escasas décadas, senón que realmente o pasar pola escola non é seguro de nada. Ben certo é que se queres ser médico tes que estudar medicina, igual que se queres ser fontanero debes saber de fontanería, pero se queres estar entre as máis altas clases con gran poder adquisitivo? Se queres ser artista? Se queres ser actor? Ata que punto unha educación formal e oficial na escola che pode valer de algo? “A escola é unha institución que xestiona colectivos máis que individuos” declara o Dr. Enguita, así que ata que punto a escola é capaz de potenciar as mellores facetas de cada neno? Un profesor para cada trinta alumnos (a media normal de alumnos nunha clase na escola) é suficiente? A “omnipotencia de decidir que ensinar, como ensinalo e como avalialo” estimula ós máis novos a explotar as súas habilidades?

Cada persoa ten un ritmo de aprendizaxe diferente, cada ser humano é único e as súas diferencias nas habilidades contribúen á súa diferenciación. Hai persoas que teñen unha elevada memoria fotográfica, outras precisan ver e tocar para coñecer e memorizar. Aínda que segundo os expertos, maiormente os coñecementos que almacenamos por sempre na nosa memoria son os que nos causaron algún tipo de emoción como sorpresa, curiosidade… A maioría de estudantes recoñece non acordarse do temario de asignaturas do ano pasado, se tiveran que repetir ese exame unha grande parte optaría polo non. O psicólogo Ricardo Ros ademais opina que “a aula escola é o menos apropiado para aprender. Habitacións cheas de mesas e cadeiras, sen espazo físico para moverse, nenos encaixonados, obrigados a permanecer quietos durante horas. Imaxínanse se se obligara a un neno a aprender a falar ou camiñar nesas condición?”

E se a aprendizaxe tivese unha evolución natural ligada ás emocións e sensacións de cada persoa? Seríamos capaces de conservar a información na nosa memoria? O psicólogo, mantén que “devolver a naturalidade á aprendizaxe é un reto para todos os profesionais da ensinanza”.

Se queres saber máis da escolarización na casa, investiga e contacta en:

http://dalleuncolinho.blogspot.com/2008/11/nace-educar-na-casa.html

http://librescomoelvolcan.blogspot.com/

http://amigoshomeschoolers.blogspot.com/

http://decangrejosyermitanos.blogspot.com/

http://www.crecersinescuela.org/

http://www.educacionlibre.org/

http://alasyaletas.blogspot.com/

http://es.groups.yahoo.com/group/educacionlibre/

Consulta a entrevista con Lois Ferradás nesta mesma web!

Cando un neno vive nun hospital

Non tódolos nenos viven cos seus país nunha casa, están nun fogar confortable e nun ambiente familiar idóneo. Por desgraza son moitos os pequenos que teñen que pasar a maior parte da súa infancia nun hospital debido a enfermidades crónicas graves e que precisan atención médica constante.

A infancia é a fase máis importante na educación dos nosos fillos e na súa aprendizaxe por iso preguntámonos ¿Qué pasa cando un rapaz ten que deixar a escola para vivir nun hospital?. Para averigalo quixemos adentarnos no Hospital Clínico de Santiago de Compostela, exactamente na planta de oncoloxía onde se encontran(buscar nume apox y edades) os nenos con cancro. Estes nenos non poden recibir a mesma aprendizaxe e contidos que recibirían nunha escola normal posto que a maioría deles tense que estar sometendo continuamente a sesión de quimioterapia moi dura e que os debilita moito.

A pesar de isto o hospital quixo poñer unha pequena escola con numerosos xogos, ordeadores, e persoal especializado.

Os mais pequenos de tres a cinco anos non teñen un ensino tan especializado coma no colexio pero os monitores, entre os cales se encontran dúas profesoras tituladas, ensínanlle o básico a través de fichas e xogos didácticos. Os pequenos están moi cansados de pasarse o día na habitación por iso cando abre a escola do hospital están encantados de poder asistir ó que para eles é un xogo. Conta ademais con algúns ordenadores e con internet e os nenos poden usalos sempre que sexa baixo a supervisión dun adulto.

Ó hospital acoden voluntarios ou persoal contratado polo mesmo para contarlles contos ós nenos, facerlles xogos con marionetas ou mesmo cantarlles cancións populares, o que sexa con tal de amenizar un pouco a vida tan dura que teñen que vivir.

A escola fai ademais de biblioteca xa que contan con numerosos libros e incluso xogos de mesa que os rapaces poden levar para xogar cos seus pais ou coas visitas nas súa propia habitación que o fin e o cabo para eles é unha especia de fogar en pequeniño.

O persoal está especializado no coidado deste tipo de enfermidades e máis en persoas tan pequenas.Ademais hai mestras que son as que se encargan das fichas que fan os nenos de explicarlles as cousas, etc.

Cando se trata de rapaces mais maiores , a partir dos seis anos, cando xa empezan en primaria, o ensino nesta escola xa é mais especializado. Estes nenos xa teñen horas fixas, sempre que o tratamento o permita, para acudir as distintas clases de galego, lingua, matemáticas, ingles…o mesmo ca nun colexio normal. As mestras póñenlles deberes para que fagan na habitación, dentro das posibilidades que ofrece o hospital é coma unha escola de verdade, onde se lles avalía e se lles coida coa súa enfermidade ó mesmo tempo.

Algo moi curioso e que quixemos destacar é que a este tipo de clases non só acoden estes nenos enfermos xa sexa de cancro ou do que sexa, senón que incluso nalgúns casos acoden nenos que non están ingresados no hospital pero que teñen algún problema de concentración, atención…nenos que requiren unha atención especializada.

Estes nenos acoden o colexio normal fora do hospital e traen os deberes a escola do hospital para facelos coas mestras e que esta lles poidan explicar o que non entendan, xa que aquí a atención para estes nenos con problemas é máis individualizada.

En definitiva hoxe en día os hospitais galegos aportan unha alternativa eficiente, humana e cunha dedicación especial e moito cariño os nenos enfermos, para así facerlles un pouco máis fácil a vida entre catro paredes, a vida nun hospital.